Red flags tijdens een gesprek

Volgens loopbaanexpert Wendy Goudzwaard gaat het bij solliciteren nog te vaak vooral over de vraag: hoe zorg ik dat ze mij aannemen? Terwijl je als kandidaat zelf minstens zoveel te kiezen hebt. "De mensen aan de andere kant van de tafel hebben al een baan. Voor de kandidaat gaat het om een baan die bij hem past, waar hij zijn talenten kan inzetten en die invloed heeft op zijn leven. Dat is niet niks." 

Bel voordat je solliciteert

De eerste rode vlag kan al verschijnen voordat je überhaupt aan tafel zit. Goudzwaard ziet regelmatig kandidaten die zich onvoldoende voorbereiden. Ze lezen de vacaturetekst, herkennen zichzelf erin en sturen hun cv op. Maar een vacaturetekst vertelt volgens haar lang niet het hele verhaal. "De kandidaat denkt dat de vacaturetekst de baan is, maar dat is het nooit."

Haar advies is daarom: bel vooraf. Vraag bijvoorbeeld wat je echt nodig hebt om succesvol te zijn in de functie en waar je in de praktijk tegen moet kunnen. "Niet gebeld is niet gesolliciteerd. Voordat je ervan uitgaat dat een vacature een passende baan is, moet je je aannames checken." Hoor je bijvoorbeeld dat je ‘geen negen-tot-vijfmentaliteit’ moet hebben? Vraag dan wat dat concreet betekent, raadt zij aan. "Af en toe overwerken is iets anders dan iedere avond bereikbaar moeten zijn."

Gesprek of kruisverhoor?

Ook tijdens het sollicitatiegesprek zelf zijn er genoeg signalen om op te letten. Een belangrijke rode vlag is volgens Goudzwaard een gebrek aan gelijkwaardigheid. "Er wordt heel veel van de kandidaat gevraagd qua voorbeelden en kwaliteiten, waardoor het bijna een kruisverhoor wordt. Maar als er vervolgens geen openheid is over de organisatie zelf, de werkdruk of de uitdagingen in de functie, loopt het scheef."

Ook kleine dingen kunnen iets zeggen. "Moet je lang wachten? Hebben de gesprekspartners je cv niet gelezen? Spreken ze elkaar tegen? Of doen ze neerbuigend tegen jou of tegen elkaar? Het sollicitatiegesprek laat zien hoe een organisatie dingen doet." 

Je moet hier wel tegen een stootje kunnen

Extra opletten dus bij mooie of stoere uitspraken over de bedrijfscultuur. ‘Je moet hier wel tegen een stootje kunnen’, ‘wij zijn heel direct’ of ‘bij ons is geen dag hetzelfde…’ Ze kunnen prima kloppen maar kunnen ook iets verhullen. Vraag daarom door, benadrukt Goudzwaard. "Wat betekent direct bijvoorbeeld? Dat collega"s elkaar eerlijk feedback geven, of dat bot gedrag normaal wordt gevonden? En betekent flexibel dat je soms van taak wisselt, of dat je in het weekend bereikbaar moet zijn? De reactie van de werkgever is soms nog belangrijker dan het antwoord zelf. Krijg je een open en concreet antwoord, of wordt je vraag weggelachen?" 

Waarom vertrok de vorige werknemer?

Een andere belangrijke rode vlag is een werkgever die niet duidelijk kan vertellen wat er van jou wordt verwacht. Goudzwaard adviseert daarom een slimme vraag: stel dat je hier een half jaar werkt en iedereen is supertevreden, wat heb je dan bereikt? "Als ze daar geen duidelijk antwoord op kunnen geven, is dat een rode vlag. Wat kom je daar dan doen?" Vraag vooral ook waarom de vacature is ontstaan. "Waarom zijn de vorige medewerkers vertrokken? Als er drie managers in acht maanden zijn versleten, is er iets aan de hand." Ook vage antwoorden over verantwoordelijkheden, prioriteiten of de sollicitatieprocedure zijn volgens Goudzwaard redenen om extra door te vragen. 

Zakelijk daten

Toch betekent één slecht antwoord niet meteen dat je moet wegrennen. "Een onervaren interviewer maakt nog geen slechte werkgever", zegt Goudzwaard. "Vraag door en probeer te ontdekken wat er werkelijk speelt." Solliciteren noemt ze niet voor niets zakelijke verkering. "Beide partijen laten zich van hun beste kant zien, maar uiteindelijk zoek je een relatie die langer meegaat dan één leuk gesprek.

Hieraan herken je rode vlaggen

• Je gesprekspartners hebben je cv niet gelezen. 

• Het gesprek voelt als een kruisverhoor in plaats van een kennismaking. 

• Er wordt vaag gedaan over werkdruk, werktijden of verantwoordelijkheden. 

• Uitspraken als ‘je moet tegen een stootje kunnen’ worden niet uitgelegd. 

• Interviewers spreken elkaar tegen of gaan onprettig met elkaar om. 

• Niemand kan duidelijk vertellen wat jij na een half jaar bereikt moet hebben. 

Het belangrijkste advies 

Voel je ergens tijdens het sollicitatiegesprek dat de functie niet bij je past, maar het bedrijf wel? Dan is het gesprek soms toch geslaagd. "Je hoeft je niet in een functie te frommelen om er na drie maanden achter te komen dat het niet werkt. Je kunt ook samen onderzoeken waar je binnen de organisatie wél tot je recht komt. Ik ken genoeg kandidaten die na een gesprek op een heel andere functie terecht kwamen waar ze perfect pasten."