Hoe ga je om met die ene collega?

Een onhandige collega kan van alles zijn. Iemand die sociale signalen niet goed oppikt. Een collega die alles op het laatste moment doet. Of iemand die voortdurend de aandacht opeist tijdens vergaderingen. Volgens loopbaancoach Daniëlle Bax is het belangrijk om eerst een stap terug te doen en jezelf een simpele vraag te stellen. "Als iemand zegt: ik heb een onhandige collega, dan ben ik altijd nieuwsgierig naar wat diegene precies onhandig vindt. Niet alleen: wat zegt dat over die collega? Maar ook: wat zegt dat over jou? Je moet irritaties echt wel serieus nemen, maar het is verstandig om eerst te onderzoeken waar het probleem precies zit.

Irritatie niet hetzelfde als grensoverschrijdend gedrag

Niet elke ergernis is automatisch een probleem op de werkvloer. Soms botsen persoonlijkheden simpelweg met elkaar. "Meestal is dat een botsing van drijfveren. De één krijgt energie van tempo en denkt hardop, de ander van rust en overzicht. Niemand doet iets fout, ze werken alleen anders. Je moet verschillende situaties uit elkaar trekken en kijken wat het probleem precies is of wat eronder ligt. "

Dat onderscheid is belangrijk. Een collega die anders werkt dan jij, is volgens Bax iets anders dan een collega die voortdurend grenzen overschrijdt. "Kun je je werk nog steeds goed doen? Dan is het vaak een irritatie die bij jou als persoon hoort. Maar is het een gedeeld probleem waar meer mensen last van hebben, of heeft het invloed op het resultaat? Dan hoort het op tafel." 

Moet ík dan iets zeggen?

Toch vermijden veel mensen dat gesprek liever. Volgens Bax zijn we in Nederland minder direct dan we soms denken. "We zijn opgevoed met het idee dat we het goed moeten hebben met elkaar. Straks is de sfeer verpest, terwijl dit wel de collega"s zijn met wie je moet samenwerken." Daar komt nog iets bij. Veel mensen gaan aan zichzelf twijfelen. "Ben ik degene die moeilijk doet? Niemand zegt er iets van, moet ik dan degene zijn die erover begint?" Het gevolg is dat irritaties zich op stapelen. En hoe langer je wacht, hoe moeilijker het wordt.

Vervelende geur bleek medisch probleem

Bax maakte het zelf mee. Een collega verspreidde regelmatig een sterke zweetlucht. Een gevoelig onderwerp, waar niemand zich aan wilde wagen. Totdat iemand het gesprek aanging. "We zaten in een kantoortuin en je rook het gewoon regelmatig. Op een gegeven moment hebben we gezegd dat iemand het gesprek moest voeren. Toen bleek dat de collega eerder een medische behandeling had gehad. Daardoor waren zijn zweetklieren veranderd en kon hij er weinig aan doen. Door het erover te hebben, kom je er zo achter wat de reden achter een irritatie is." 

Volgens Bax zit daar een belangrijke les in. "Eén keer op een goede manier iets zeggen is vaak vriendelijker en duidelijker dan tien keer een opmerking maken of eromheen draaien."

Stel vragen in plaats van een oordeel te vellen

De grootste fout die mensen maken? Meteen met kritiek beginnen. "Als je zegt: jij stinkt, dan geef je een oordeel. Je kunt beter zeggen: ik merk dat ik de laatste weken regelmatig een geur ruik. Hoe kan dat?"

Nieuwsgierigheid werkt volgens haar veel beter dan verwijten. "Als je het bij jezelf houdt en vervolgens een vraag stelt, is de kans kleiner dat de ander zich aangevallen voelt." Nog een fout die regelmatig voorkomt: collega"s aanspreken waar anderen bij zijn. "Dat is echt funest voor de relatie."

Zo spreek je een collega aan zonder ruzie te krijgen

• Vraag jezelf eerst af wat je precies stoort.

• Wacht niet te lang met het gesprek.

• Praat met de persoon zelf, niet met andere collega"s.

• Stel vragen in plaats van meteen kritiek te geven.

• Spreek iemand één-op-één aan.

• Schakel een leidinggevende in bij grensoverschrijdend gedrag, discriminatie of een onveilige situatie.

Het belangrijkste advies 

Bax: "Blijf nieuwsgierig. Als iemand je altijd overstemt, kun je zeggen: ik vind het vervelend, ik heb het gevoel dat ik niet uit mag praten. Wat zit daarachter? Bespreek het, stel vragen en wees nieuwsgierig. Vaak kun je het prima oplossen, want die ander wil ook met plezier naar zijn werk en goed samenwerken."