De 'ketenregeling' bij jouw contract: zo kun je spontaan een vast contract hebben

Afbeelding boven het artikel ter illustratie. Bron: Getty Images.

Stilzwijgende verlenging klinkt ingewikkeld, maar het principe is volgens arbeidsrechtadvocaat Sanne Dolstra van Arbeidsadvocaat.nl simpel. ‘Van stilzwijgende verlenging is sprake als je na het aflopen van je tijdelijke contract gewoon blijft doorwerken en je werkgever dat accepteert, zonder dat er een nieuw contract is getekend of een schriftelijke bevestiging van verlenging is gevolgd.’

De wet gaat er in zo’n geval dan vanuit dat beide partijen instemmen met voortzetting van de arbeidsovereenkomst. De voortzetting gebeurt automatisch onder dezelfde voorwaarden als het vorige contract. Dat betekent dat je functie, salaris en arbeidsvoorwaarden gewoon doorlopen. 

Hoe werkt de ketenregeling voor tijdelijke contracten?

De duur van het contract wordt in principe gelijk aan de duur van het vorige contract, met een maximum van één jaar. Maar er zit een belangrijke kanttekening aan, zegt Dolstra. ‘Als je op dat moment al aan het maximum van de ketenregeling zit, kan een stilzwijgende voortzetting ertoe leiden dat er automatisch een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd ontstaat.’

De ketenregeling bepaalt hoeveel tijdelijke contracten een werkgever mag geven voordat een vast contract ontstaat. Volgens de wet zijn dat maximaal drie tijdelijke contracten in een periode van maximaal 36 maanden. Wordt één van die grenzen overschreden, dan verandert het contract automatisch in een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. ‘Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer een vierde tijdelijk contract wordt aangegaan of wanneer de totale duur van de contracten langer wordt dan 36 maanden.’ 

Opvallend: de wet kijkt niet naar wat er op papier staat, maar naar wat er feitelijk gebeurt. ‘Als de keten wordt overschreden, is het contract van rechtswege een vast contract, ook als werkgever en werknemer het formeel nog steeds een tijdelijk contract noemen.’

In sommige sectoren kan een cao overigens andere regels bevatten. Soms mogen werkgevers bijvoorbeeld meer tijdelijke contracten geven of een langere keten gebruiken. Daarom is het verstandig om altijd te controleren of een cao van toepassing is.

Wanneer ontstaat er automatisch een vast dienstverband?

Een situatie die regelmatig voorkomt: iemand heeft al drie tijdelijke contracten gehad, maar blijft na afloop gewoon werken met instemming van de werkgever. ‘Dan ontstaat in beginsel automatisch een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd,’ zegt Dolstra. ‘Daarvoor hoeft niets op papier te staan. Het vaste contract ontstaat simpelweg omdat de wet dat zo bepaalt. Ook als je werkgever dat zelf niet zo bedoelde, kan er juridisch toch sprake zijn van een vast dienstverband. Alleen wanneer een cao een afwijkende regeling bevat of wanneer specifieke uitzonderingen gelden, kan dat anders liggen.’

De keten van tijdelijke contracten kan worden onderbroken. Dat gebeurt wanneer er meer dan zes maanden tussen twee contracten zit. ‘In dat geval begint de keten opnieuw, en mag een werkgever opnieuw tijdelijke contracten aanbieden binnen de grenzen van de ketenregeling.’

Maar ook hier zit een complicatie: opvolgend werkgeverschap. Dat betekent dat eerdere werkperiodes toch kunnen meetellen, ook als je officieel voor een andere werkgever werkte. Bijvoorbeeld wanneer je eerst via een uitzendbureau of payrollconstructie werkte en daarna rechtstreeks bij hetzelfde bedrijf in dienst komt. ‘In zulke situaties kan de keten dus doorlopen, ook al lijkt het op papier alsof je bij een nieuwe werkgever bent begonnen.’

Recht op een aanzegvergoeding bij het einde van je contract

Naast de ketenregeling bestaat er nog een andere belangrijke regel: de aanzegplicht. Werkgevers moeten uiterlijk één maand voordat een tijdelijk contract eindigt schriftelijk laten weten of het contract wordt verlengd en onder welke voorwaarden. Doen ze dat niet – of te laat – dan hebben werknemers volgens Dolstra recht op een aanzegvergoeding. ‘Die kan oplopen tot maximaal één maandsalaris. De vergoeding is afhankelijk van hoe laat de werkgever is. Wie bijvoorbeeld twee weken te laat aanzegt, moet een halve maand salaris betalen.’

Belangrijk detail: werknemers moeten deze vergoeding zelf claimen. ‘Dat moet binnen drie maanden na het einde van het contract gebeuren bij de kantonrechter. Daarna vervalt het recht op de aanzegvergoeding. Wordt het contract niet verlengd, dan bestaat daarnaast ook recht op een transitievergoeding.’

Soms ontstaan er misverstanden over tijdelijke contracten. Vooral wanneer werknemers eerst via een uitzendbureau of payrollconstructie werkten en later rechtstreeks in dienst komen. ‘Werkgevers realiseren zich soms niet dat eerdere periodes toch meetellen voor de ketenregeling,’ zegt Dolstra. ‘Daarom is het verstandig om zelf overzicht te houden.

Werk je al langere tijd op basis van tijdelijke contracten, of ben je eerst via een uitzendbureau begonnen en daarna rechtstreeks in dienst gekomen, dan kan het verstandig zijn om zelf bij te houden hoeveel contracten je hebt gehad en hoe lang je al feitelijk voor dezelfde organisatie werkt. Dolstra: ‘Twijfel je of je inmiddels recht hebt op een vast contract? Dan is de eerste stap vaak simpel: bespreek het met je werkgever. In veel gevallen kan een eventuele fout op die manier alsnog worden rechtgezet.’

Waar moet je als werknemer op letten?

• Houd bij hoeveel tijdelijke contracten je hebt gehad.

• Check hoe lang je feitelijk voor dezelfde organisatie werkt.

• Let op of je werkgever de aanzegplicht naleeft.

• Controleer of een cao afwijkende regels voor de ketenregeling bevat.

• Let op bij uitzend- of payrollconstructies: die kunnen meetellen.

• Twijfel je of je recht hebt op een vast contract? Ga eerst in gesprek met je werkgever.

Dit artikel is eerder verschenen op Intermediair