Minder verdienen dan je vrienden? Zo voorkom je dat je bankrekening je vriendschap sloopt

“Zelfs onder vrienden wordt er weinig over inkomen gesproken,” zegt financieel expert Adine Faber-Versluis van Money Mind Academy. “Mensen delen niet snel dat bepaalde activiteiten voor hen soms te duur zijn, want dit kan schaamte en een minderwaardigheidsgevoel met zich meebrengen. Degene die meer verdient, wordt al snel als succesvoller gezien.”

Wanneer ongelijkheid in salaris ontstaat

Tijdens de studietijd zit vrijwel iedereen qua inkomen op hetzelfde niveau. “Als je student bent kijkt niemand er raar van op als je blut bent,” zegt Faber-Versluis. “Je hebt een bijbaantje en meestal een beperkt inkomen. Dit is maatschappelijk geaccepteerd en daardoor geen taboe.”

Dit verandert zodra het werkende leven begint. De een maakt snel carrière, de ander kiest voor een sector met lagere salarissen. Sommige vrienden kopen een huis of krijgen kinderen, anderen huren nog of lossen studieschulden af.

“Na je studie worden de uitjes met vrienden vaak duurder,” aldus Faber-Versluis. “Concerten, vakanties, vaker uit eten: ga je naar een pizzeria of een luxer restaurant? Omdat je jarenlang ongeveer gelijk zat, vallen verschillen nu extra op.”

Degene die financieel ruimer zit, is zich vaak niet bewust van de spanning bij de ander. “Als jij ergens geen last van hebt, voel je niet dat het voor een ander ingewikkeld kan zijn. En wie minder te besteden heeft, wil het onderwerp liever niet op tafel leggen.”

De val van vergelijken

In een cultuur waarin succes impliciet wordt gekoppeld aan inkomen, is jezelf vergelijken bijna onvermijdelijk. Zeker met sociale media als permanente etalage van vakanties, verbouwingen en carrièrestappen.

“Geld is een neutraal middel,” zegt Faber-Versluis. “Maar voor veel mensen zegt het ook iets over status en karakter. Wie veel verdient, wordt als succesvol gezien. Wie op zijn geld let, kan als ‘gierig’ worden bestempeld.”

Dat raakt direct aan het gevoel van eigenwaarde. Wie structureel een duurder sociaal leven moet bijbenen dan financieel comfortabel voelt, kan daar mentaal last van krijgen. “Het is slecht voor je zelfbeeld en zelfvertrouwen,” stelt Faber-Versluis. “Je weet dat als je wel meedoet, je elders in de problemen komt. Dat geeft een continu gevoel van niet goed genoeg zijn of er niet helemaal bij horen. Terwijl een vriendschap juist gebaseerd moet zijn op wie je bent.”

Veel mensen trekken zich hun inkomenspositie bovendien persoonlijk aan. “Ze hebben het idee dat het iets over hen zegt: dat ze niet geslaagd zijn als ze minder verdienen. Terwijl iemand met een hoger inkomen ook financiële keuzes moet maken. Maar wie minder heeft, ervaart minder keuzevrijheid.”

Terugtrekken uit sociale aangelegenheden

Dat geld een beladen onderwerp kan zijn, zie je soms terug in gedrag. “Als geld een lastig thema is, kan iemand zich gaan terugtrekken bij sociale activiteiten. Iemand is ineens ‘ziek’ of heeft ‘geen tijd’,” zegt Faber-Versluis. “Dat is vaak vermijdingsgedrag.”

Zeker bij kostbare gebeurtenissen, zoals gezamenlijke vakanties, bruiloften in het buitenland of dure groepscadeaus, zie je dit vaak gebeuren. “In gezonde relaties kun je dit bespreken en houden mensen rekening met elkaar,” zegt Faber-Versluis. “Dan kan het prima dat jij een keer niet meegaat zonder je buitengesloten te voelen. In relaties die onder druk staan, zie je terugtrekgedrag of in het ergste geval financiële problemen om erbij te blijven horen.”

De maatschappelijke norm

Volgens Faber-Versluis is ook onze maatschappelijke norm verschoven. “We zijn in Nederland gewend geraakt aan een bepaalde standaard. Vaak uit eten gaan, de dagelijkse koffie buiten de deur en meerdere vakanties per jaar: je moet redelijk wat verdienen om ‘gewoon’ mee te kunnen doen.”

Dat schuurt met de realiteit dat een aanzienlijk deel van de Nederlanders weinig spaargeld heeft. Toch blijft het gesprek over geld in sociale kring vaak uit. “Het taboe houdt zichzelf in stand. Terwijl openheid juist lucht kan geven.”

Praktische tips 

Wie inkomensverschillen binnen een vriendengroep werkbaar wil houden, doet er goed aan om het onderwerp niet te vermijden maar slim te benaderen.

• Wees transparant over je budget. Geef bij het maken van plannen aan wat voor jou haalbaar is. 

• Wees proactief. Het eerste voorstel bepaalt vaak de toon, en zo heb je regie over de kosten. Een betaalbare optie vergroot de kans dat de groep daarin meegaat.

• Maak een poll. Werk bij groepsreizen of uitjes met een (eventueel anonieme) prijspoll, zodat niemand achteraf in de knel komt.

• Vermijd de gezamenlijke dure groepscadeau. Kies gerust voor een eigen, betaalbaar cadeau voor een bruiloft of babyshower dat past binnen jouw budget.

• Spreek vooraf af hoe een rekening wordt verdeeld. Niet automatisch de rekening splitten voorkomt ongemakkelijke discussies achteraf.

• Respecteer verschillen. Wie ruimer zit, kan rekening houden met de groep; wie krapper zit, hoeft zich niet te verontschuldigen voor andere prioriteiten.

• En bovenal: blijf het gesprek voeren. Openheid over geld versterkt onderling begrip en daarmee de vriendschap. 

“Geld speelt een grote rol in hoe we naar succes kijken. Maar het zegt niets over jouw waarde als mens”, sluit Faber-Versluis af. “Blijf erover in gesprek, of je het financieel moeilijk hebt of niet: je kunt zoveel van elkaar leren over geld.”

Dit artikel is eerder verschenen op Intermediair