Dit is er veranderd in juli: de wetswijzigingen die iedere werknemer volgens advocaat Paul Snijders moet kennen

Veel werknemers denken bij 1 juli vooral aan een hoger minimumloon. Dat is inderdaad een van de wijzigingen die ingaat, maar volgens arbeidsrechtadvocaat Paul Snijders zijn er dit jaar veranderingen die in de praktijk verder reiken, zo vertelt hij bij Intermediair. ‘Voor veel werknemers leek de wijziging rondom ongewenst gedrag de meest ingrijpende. Bepaalde werkgevers zouden al vanaf 1 juli moeten beschikken over een formele gedragscode waarin staat welk gedrag ontoelaatbaar is, hoe werknemers een melding kunnen doen en hoe zo'n melding vervolgens wordt behandeld, maar deze verplichting is op het laatste moment afgeblazen.’

Bescherming tegen ongewenst gedrag

De verplichting zou gaan gelden voor organisaties met tien of meer werknemers. Daarmee zou de sociale veiligheid op de werkvloer een stevigere juridische basis moeten krijgen wanneer medewerkers worden geconfronteerd met pesten, intimidatie, discriminatie, agressie of ander grensoverschrijdend gedrag. Snijders: ‘Minister Aartsen van Werk en Participatie maakte echter onlangs een beleidswijziging bekend. Volgens het kabinet zijn er zeker aanwijzingen dat gedragscodes kunnen helpen tegen ongewenst gedrag, maar dat vindt het kabinet onvoldoende om dit ook wettelijk verplicht te stellen. Het terugdringen van regelgeving voor bedrijven speelde daarbij ook een rol.’

Dat neemt echter niet weg dat de Arbeidsomstandighedenwet werkgevers blijft verplichten om beleid te voeren tegen psychosociale arbeidsbelasting (PSA), en dat het kabinet sociale veiligheid op de werkvloer zal blijven stimuleren, bijvoorbeeld met gerichte campagnes. ‘Gedragscodes, een klachtenregeling en een vertrouwenspersoon blijven ondanks deze koerswijziging dus waardevol.’ 

AI-regels aangescherpt

Op een ander terrein worden de regels de komende maanden wel strenger. Vanaf 2 augustus kunnen toezichthouders de Europese AI-regels daadwerkelijk gaan handhaven bij hoog-risico AI-systemen. Werkgevers die AI gebruiken bij sollicitaties, beoordelingen of personeelsmanagement zullen beter moeten kunnen uitleggen hoe die systemen werken en waarom bepaalde beslissingen worden genomen. ‘Voor werknemers betekent dat meer bescherming tegen ondoorzichtige of mogelijk oneerlijke besluiten die met behulp van AI worden genomen.’

Niet alleen het minimumloon stijgt

Per 1 juli stijgt het wettelijk minimumuurloon voor werknemers van 21 jaar en ouder van 14,71 naar 14,99 euro bruto per uur. Ook de minimumjeugdlonen gaan omhoog. Daar gaan meer werknemers van profiteren dan je zou denken. ‘Velen denken dat alleen mensen met precies het minimumloon hier iets van merken. Dat is niet altijd juist. Cao-schalen, toeslagen en bedrijfsregelingen zijn regelmatig gekoppeld aan het minimumloon, waardoor ook werknemers die iets boven het minimum verdienen indirect gevolgen kunnen merken.’

Daarnaast stijgen verschillende sociale uitkeringen, waaronder WW-, WIA-, WAO-, Ziektewet- en WAZO-uitkeringen. Snijders’ advies is daarom: ‘Controleer de loonstrook van juli en kijk of eventuele cao-afspraken of salarisaanpassingen correct zijn verwerkt.’

Vakantiedagen verdwijnen niet vanzelf

Een jaarlijks terugkerend onderwerp is het vervallen van wettelijke vakantiedagen. Wettelijke vakantiedagen die in 2025 zijn opgebouwd, vervallen in beginsel op 1 juli 2026 als ze niet zijn opgenomen. Maar dat betekent volgens Snijders niet dat werkgevers ze automatisch mogen schrappen. ‘Werkgevers hebben een actieve informatieplicht. Zij moeten werknemers tijdig waarschuwen dat vakantiedagen dreigen te vervallen én werknemers daadwerkelijk de gelegenheid geven om die dagen op te nemen.’

Kan een werkgever dat niet aantonen, dan kan een werknemer vaak alsnog aanspraak maken op de openstaande vakantiedagen. Vooral als iemand uit dienst gaat, leidt dat regelmatig tot juridische discussies. ‘Het enkele feit dat het inmiddels juli is geworden, betekent dus niet automatisch dat al je resterende vakantiedagen zijn verdwenen.’

Meer inspraak over veilig werken

Ook de Arbowet verandert per 1 juli. Werkgevers moeten werknemersvertegenwoordigers voortaan actief raadplegen over het arbobeleid en de uitvoering daarvan. Dat lijkt misschien een kleine wijziging, maar juridisch is het verschil volgens Snijders groter dan het op het eerste gezicht lijkt. ‘De wet spreekt niet langer over samenwerken, maar expliciet over raadplegen. Werknemers krijgen daarmee nadrukkelijker het recht om voorstellen te doen, terwijl werkgevers serieus op die inbreng moeten reageren.’

Opvallend is dat deze verplichting ook geldt voor organisaties zonder ondernemingsraad. Bovendien kan de Arbeidsinspectie voortaan handhaven wanneer werkgevers werknemers onvoldoende betrekken bij het arbobeleid. ‘Daardoor wordt inspraak over veiligheid en gezondheid op het werk meer dan alleen een formaliteit.’

Hardnekkige misverstanden

Ieder jaar rond 1 juli duiken dezelfde misverstanden op. Zo leidt een hoger minimumloon niet automatisch tot een salarisverhoging. Alleen werknemers die anders onder het nieuwe wettelijke minimum uitkomen, moeten worden aangepast. Ook over vakantiedagen bestaat veel verwarring. ‘Veel werknemers denken dat álle vakantiedagen na zes maanden vervallen. Dat klopt niet. Alleen de wettelijke vakantiedagen kennen deze vervaltermijn. Bovenwettelijke vakantiedagen blijven meestal vijf jaar geldig.’

Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor reiskostenvergoedingen. Als het fiscale maximum stijgt, betekent dat niet automatisch dat iedere werknemer meer ontvangt. ‘De wet bepaalt alleen welk bedrag werkgevers belastingvrij mogen vergoeden. Of je daadwerkelijk een hogere vergoeding krijgt, hangt af van de cao, je arbeidsovereenkomst of het beleid van de werkgever.’

3 zaken om nú te checken

Volgens Snijders is het verstandig om de komende weken deze zaken na te lopen:

1. Check je loonstrook van juli. Kijk of salarisverhogingen, cao-afspraken en eventuele minimumloonaanpassingen correct zijn verwerkt.

2. Bekijk je openstaande vakantiedagen. Controleer of je nog wettelijke vakantiedagen uit 2025 hebt en of je werkgever je tijdig heeft gewaarschuwd voor eventueel verval.

3. Lees de personeelsregelingen. Ga na of je werkgever daadwerkelijk beleid voert tegen psychosociale arbeidsbelasting (PSA), zoals (seksuele) intimidatie, discriminatie, agressie en geweld. Zo niet, dan kan de ondernemingsraad (OR) je daarbij helpen.