De 5 goed betaalde banen die jongeren vaak over het hoofd zien

1. Procesoperator

2. Installatiemonteur

3. Verzorgende IG

4. Logistiek supervisor

5. Commerciële beroepen

Desirée Huibers begeleidt als zelfstandig studie- en loopbaancoach (www.ilovetalent.nl, Breda) al twintig jaar jongeren en jongvolwassenen bij hun studie- en loopbaankeuzes, met ervaring als docent en decaan in het vo, mbo en hbo.

1. Procesoperator

Weinig jongeren kennen dit beroep, terwijl het volgens de Onderwijsinspectie tot de best betaalde mbo-functies behoort. Salarissen tot ruim 3.700 euro bruto per maand en uitstekende baankansen in de procesindustrie. Het beroep wordt op middelbare scholen zelden actief onder de aandacht gebracht, terwijl de vraag naar operators al jaren onverminderd groot is. Onderzoek naar studiekeuzegedrag laat zien dat sociale media en het imago van een beroep zwaarder wegen dan salarisgegevens.

2. Installatiemonteur

Het imago van ‘buizen leggen’ doet dit vak tekort. Installatiemonteurs werken steeds vaker aan duurzame technologie zoals warmtepompen en zonnepanelen. Met bijbehorende groei in salaris en verantwoordelijkheid en een schaarste die de onderhandelingspositie van vakmensen alleen maar versterkt. Zowel in loondienst als bij een overstap naar zelfstandig ondernemerschap. Opleiders proberen dit beeld bij te stellen met gastlessen en meeloopdagen, maar het effect daarvan blijft nog beperkt.

3. Verzorgende IG

IG staat voor Individuele Gezondheidszorg. Verzorgen worden nog te vaak gezien als laagbetaald en zwaar, terwijl toeslagen voor onregelmatige diensten het inkomen flink kunnen verhogen. De doorgroeimogelijkheden naar verpleegkundige of specialist zijn bovendien volop aanwezig voor wie zich verder wil ontwikkelen, iets dat in de beeldvorming bij jongeren nog onvoldoende doorklinkt. Ook ouders blijken een grote rol te spelen in de studiekeuze en hebben vaak zelf een verouderd beeld van deze beroepen.

4. Logistiek supervisor

Een leidinggevende functie in de logistiek klinkt voor veel jongeren minder aantrekkelijk dan een kantoorbaan. Terwijl dit volgens meerdere salarisonderzoeken een van de best betaalde mbo-functies binnen transport en logistiek is. Salarissen kunnen oplopen tot ruim 4.000 euro bruto per maand naarmate de verantwoordelijkheid toeneemt. Werkgevers investeren daarom steeds vaker in eigen wervingscampagnes gericht op scholieren, om het beroep opnieuw op de kaart te zetten.

5. Commerciële beroepen

Wie op school zegt ‘ik wil iets economisch doen’, ziet vaak niet hoeveel kanten dat op kan: van commercieel medewerker binnendienst tot accountmanager, van vertegenwoordiger tot zelfstandig ondernemer. Precies dat gebrek aan overzicht is volgens studie- en loopbaancoach Desirée Huibers een groot probleem. „Ze hebben op zestienjarige leeftijd echt geen idee", zegt Huibers. „Je hebt accountmanagement, een finance-opleiding, iets commercieels, verkoop. Het is heel divers, maar ze weten niet wat er allemaal bestaat. Financieel loont het om verder te kijken dan het eerste beeld van een verkoopbaan.” 

Een commercieel medewerker verdient gemiddeld tussen de 2.400 en 3.500 euro bruto per maand, en als accountmanager kan dat oplopen tot ruim 6.700 euro, afhankelijk van ervaring en resultaat. ,,Waar veel jongeren bij ’iets commercieels’ vooral aan een winkel denken, gaat het net zo goed om klantrelaties opbouwen, onderhandelen of uiteindelijk een eigen bedrijf beginnen: precies het soort vrijheid waar veel jongeren naar op zoek zijn.”

Imago en realiteit

Deze vijf voorbeelden laten zien dat imago en realiteit niet altijd overeenkomen. Wie verder kijkt dan het eerste beeld van een beroep, ontdekt vaak een verrassend kansrijke en goedbetaalde route. Iets waar loopbaanoriëntatie op scholen nog winst kan behalen door data centraler te stellen in de studiekeuzevoorlichting. Beter voorlichten op basis van harde cijfers kan jongeren helpen een bewustere en uiteindelijk lonendere studiekeuze te maken. Voor werkgevers is dit een aanmoediging om in vacatureteksten en op open dagen expliciet met concrete cijfers te werken, in plaats van te vertrouwen op het bestaande, vaak gedateerde beeld van het vak.

Hoe zet je jongeren ‘aan’?

Naast rolmodellen, stages en gastlessen zet Huibers in haar begeleiding ook de Student Profiel Analyse (SPA) in, gebaseerd op de bekende DISC-theorie. De SPA is specifiek ontwikkeld voor jongeren. Het geeft inzicht in wat hen motiveert en energie geeft, in hun talenten en natuurlijk gedrag. Maar ook hoe ze communiceren, samenwerken, keuzes maken en welke taken en werkomgeving(en) het beste bij ze passen. „We koppelen dat vervolgens aan beroepen", zegt Huibers. „Wie eenmaal weet waar hij energie van krijgt en waarom, kan die eigenschappen veel gerichter herkennen in een beroep. Ik merk dat dat een enorme meerwaarde heeft.”

Opgelet: aandacht voor neurodiversiteit

In het mbo ziet Huibers veel meer neurodiversiteit dan bijvoorbeeld op het hbo, zoals ADHD/ADD ,,Ze hebben door hun vaak overprikkeld brein minder overzicht en meer moeite met keuzes maken. Omdat ze niet alles overzien, zijn ze extra onzeker. Doordat hun brein vaak anders werkt dan leeftijdsgenoten, hebben ze minder zelfvertrouwen. Jongeren met ADHD hebben daarnaast ook bijzondere talenten: ze denken snel en in oplossingen, impulsief en goed improviseren, zijn heel creatief, sociaal en maken de sfeer in een groep. Dat kan heel waardevol zijn in veel studies en beroepen. 

Voor werkgevers en opleiders is dit alles volgens Huibers een signaal om verder te kijken dan cv en diploma. „Geef ze een kans, neem ze serieus en zoek een plek waar ze goed tot hun recht komen”, zegt ze. „Ik zie in stages dat ze in korte tijd enorm kunnen groeien, zodra ze op de juiste plek zitten en zich vertrouwd voelen. Dat is fantastisch om te zien.”