“Loud budgetting is in: dit is precies de geldhype die we nu nodig hebben”

Foto boven artikel: Gesplitste afbeelding met links een portret van columnist Vincent Kouters en rechts een vrouw die aan een tafel administratie bijhoudt met een telefoon en documenten.

Vorige keer schreef ik bij Intermediair nog hoe je je energieleverancier of verzekeraar kan bellen om om korting te vragen. Op Instagram vraag ik mensen soms naar hun vrekkigste vrekkenacties, waarop altijd vindingrijke en soms gênante antwoorden komen: tandpastatubes doormidden knippen, ov-chipkaarten rapen, oud brood kopen. Steeds minder mensen schamen zich voor hun zuinige gedrag.

De klauwen van de consumptiemaatschappij

Je kan dat gierig noemen, egoïstisch, of een 'meetstoornis': een obsessieve focus op cijfers die weer een vorm van schijncontrole is. Je kan ook zeggen dat mensen wakker zijn geworden. Dat ze zich realiseren dat de manier waarop de consumptiemaatschappij zijn klauwen in ons heeft gezet groteske vormen begint aan te nemen. Dat de koop-nu-knoppen je op internet om de oren vliegen. Dat de pakketdiensten overuren draaien. Dat we overladen worden met (reclames voor) gadgets, kleding, cosmetica en overpriced brood. Weerloos zijn we daar tegen, als we niet hardop in verzet komen. Luid en duidelijk budgetteren lijkt mij een uitstekende manier om dat te doen.

Loud budgetting ontstond overigens als grap. Eind 2023 postte TikTokcomedian Lucas Battle een filmpje, waarin hij de term als eerste gebruikt. Hij zegt: ‘Als een vriend je appt en zegt: Ik wil afspreken, dan zeg je: Ik wil geen geld spenderen aan benzine om naar je toe te komen en je drie uur te horen praten over je ex.’ Dit is overdrijving. Entertainment. Net als de influencer die zegt zijn cadeaupapier terug te vragen, nadat hij een cadeau heeft gegeven. Dit was trouwens ook een van de vrekkentips die ik terugkreeg.

Financiële educatie en empowerment

Maar achter alle grappen en ironische overdrijving zit wel een goed idee. Dat gaat over financieel geletterd worden. Over bewuster consumeren. En over sterker staan tegenover je werkgever. Voor veel mensen is het bijhouden van uitgaven juist bevrijdend. Het geeft iets dat velen lang gemist hebben: echte controle en inzicht.

Zeker voor mensen die opgegroeid zijn zonder financiële educatie kan loud budgetting een vorm van empowerment zijn. Dat heb ik zelf ervaren. De mythe dat succes, veel geld en mooie spullen automatisch leiden tot geluk is alomtegenwoordig en wordt door marketeers en de hele kapitalistische machinerie gretig verspreid. Wanneer we online onze financiële worstelingen delen, dan maken we deze mythe zichtbaar. 

De intentie is belangrijk: luidruchtig budgetteren doe je om keuzes te kunnen maken. En niet uit angst of obsessie. Je kan overal te ver in gaan, ook in zuinig leven. Afvallen kan een ongezonde obsessie worden. Een seksverslaving kan leiden tot impotentie. Een overdaad aan iets kan leiden tot het tegendeel ervan.

De valkuilen van een nieuwe obsessie

Als je nooit meer gedachteloos geld kunt uitgeven aan vriendschap of plezier, dan ben je in een nieuwe gevangenis beland, terwijl je juist op zoek bent naar vrijheid. Je bent dan te ver doorgeschoten. Een ander gevaar is het kijk-mij-eens-goed-bezig-zijn-karakter van loud budgetting. Budgetteren gaat dan meer over sociale status (‘Kijk eens hoe gedisciplineerd ik ben!’) dan over echte financiële doelen. Bespaar en spaar dus. Zo luid als je wil. Maar vergeet niet af en toe een rondje te geven.